Üstün Zekalılar

 

Üstün Zekalıların Belirtileri ve Eğitimi

Zeka Nedir?

Akıl yürütme, analiz yapma, düşünme, yorumlama ve edindiği bilgiyi kullanarak yeni bir şeyler üretme becerisidir.

Harvard Üniversitesi’nde bilimsel çalışmalar yapan Amerikalı psikolog Howard Earl Gardner’ın çoklu zeka kuramına göre ise zeka hayatta karşılaşılan farklı durum ve olaylarda sorunların üstesinden gelerek problemleri çözme ve yeni çözümler üretebilme potansiyelidir.

Zekanın doğuştan var olduğunu ve zaman içerisinde ilgi duyulan alana yoğunlaşılarak ve çalışarak geliştirilebileceğini ortaya koyuyor.
Gardner zekanın tek bir faktörle açıklanamayacağını vurgulayarak sekiz zeka türünün olduğunu savunmaktadır. Bunlar: mantıksal – matematiksel zeka, sözel – dilsel, bedensel – kinestetik, görsel – uzamsal, müziksel – ritmik, sosyal ve doğacı zekadır. Varoluşsal zeka araştırılmaktadır.

Üstün Zeka Nedir?

Yaş gruplarından daha üstün performansa sahip bireyler için kullanılır. Yapılan araştırmalara göre toplumun %10’nu oluştururlar.

Zeka genetiktir. Genlerin %50 anneden, %50 babadan alındığı görüşünü savunanların yanı sıra %60 anneden geldiğini savunanlar da mevcuttur.

Zekâ Testleri

Günümüzde Türkiye’de VİSC-R 3-4 ve Stanford Binet zeka testleri yapılmaktadır. Bu testler uluslararası geçerliliği olan ve Türkiye’ye uyarlanmış testlerdir. Aileler bu testlere bağlı kalmamalı. Çocuk alanında uzman kişiler tarafından da gözlemlenmelidir.

Üstün Zekalıların Belirtileri

1.Genellikle erken yaşta kendiliğinden okumayı öğrenir. 2,5-3 yaşlarında.
2.Çok soru sorar, adeta sorularla çevresindekileri bıktırır.
3.Yetişkinlerle vakit geçirmeyi sever.
4. Motor becerileri sever.
5.dağınıktır ama bu dağınıklık içerisinde bir düzeni vardır.
6. Genellikle az uyur.
7.Kontrolü elinde tutmaya çalışır.
8.Tat duyusu erken yaşta gelişmiştir.
9.Yeme problemi olur, genellikle yiyecek seçer.
10.Yaşıtlarına göre sosyal olaylara karşı daha duyarlıdır.
11.Meraklıdır.
12. Adalet,eşitlik gibi konularda hassasiyet gösterir ve haksızlığı asla kabul etmez.
13.Sebatkardır, tuttuğunu koparana kadar devam eder.
14.Kolaylıkla uç noktalara kayabilir, uçlarda yaşayabilir.
15.Mizah yetenekleri vardır.
16. Avukat gibi kendi görüşünü savunur.
17.İlgi alanı çeşitli ve yoğundur.
18. Öğrendiklerini sentezleyip yeni şeyler üretme çabasındadır.

Zekâ Testinin Sakıncaları

Zeka testleri, çocuğun akademik başarısını sözel ve görsel olarak ölçer. Oysa zeka çok geniş kapsamlıdır. Testten yüksek puan alması çocuğa ekstra yük yükler. Başka bir sakıncası ise çocuğun hiç bilmediği ortamda, tanımadığı uzman tarafından performansının ölçülmesidir. Çocuk ortama ve uzmana güven duymayabilir. O günkü ruh hali performansını etkiler. Sadece test yaptırmak çok geniş bir zihinsel kapasiteyi sınırlandırmak anlamına da gelir.

https://www.erdempsikiyatri.com/ustun-zekalilarin-belirtileri-ve-egitimi adresinden alınmıştır.

Aileye Öneriler

  • 1) Üstün yetenekli çocukların yeteneklerini besleyip geliştirmekle beraber her yönden örnek bir insan olarak yetişmeleri sağlanmalıdır. Bunun için de onların üzerinde düşünecekleri, yapacakları araç ve gereçler sağlanmalıdır.
  • 2) Çocuğun, asla evin patronu olmasına izin vermemeli, ancak kararları almada katılımı ve evde sorumluluk alması sağlanmalıdır.
  • 3) Ailede çocuklardan bir tanesi üstün yetenekli, diğerleri normal ise bu ailede bir sorun vardır. Bu sorun dikkatle ele alınmazsa bundan hem üstün yetenekli çocuk hem de normal düzeydeki çocuk zarar görecektir.
  • 4) Üstün yetenekli, niteliğinden dolayı aile içinde daima okşanıp övülürse şımarabilir, kendini beğenebilir, kısacası “üstünlük duygusu” geliştirir. Diğer yandan normal çocuk, kendini küçük görebilir, kendisinin değeri olmadığı kanısına kapılabilir. Buna benzer bir sorun da anne-babaların normal çocukların davranışları için tanıdıkları sınırsızlığa karşı, üstün yetenekli çocuk için koydukları kısıtlamadan doğar. Bu da diğer kardeşleri gibi rahat hareket edemeyen üstün yetenekli çocuğun küskünlüğüne neden olur.
  • 5) Üstün yetenekli çocuklar cinsiyet, ölüm, hastalık, savaş, parasal konular gibi yetişkin sorunlarına yaşıtlarından önce ilgi duyarlar ve duyarlıdırlar. Bu alanlardaki deneyimlerinin eksikliği sonucu, sorunları çözmede güçlüklerle karşılaşırlar, ana-babalar onlara bu alanlarda gerekli yardımları yapmalıdır.
  • 6) Üstün yetenekli çocuğun ilgi alanlarının çeşitliliği unutulmamalıdır. Ancak ilgisini belli bir konuda uzun süre yoğunlaştıramayabilir. Bu nedenle çocuğun ilgilerini destekleyerek, bir konuya daha uzun süre ayırmasını sağlamak, ana-babalara düşen bir görevdir.

Üstün Zekalı Bireylerin Aileleri ve Öğretmenleri İle Yapabilecekleri Etkinlikler

  1. Karşılaştırmalı Zıtlık:

Kitaptaki iki karakter, tanıdığı iki insan, iki televizyon şovu, iki köpek arasındaki benzerlik ve farklılıkların neler olduğunu sormak.

2. Farklı Yollarla Gruplama Yapmak:

Sevdiği televizyon şovları, tanıdığı insanları, oyuncakları, içecekleri, günün saatleri, duyguları, kıyafetleri, farklı geometrik şekilleri gruplama konusunda farklı yollar bulmasına olanak vermek.

3. Tahmin Etme Becerisini Geliştirmek:

Bir televizyon şovunda “Sonra ne olacak?”, kitapta, insanların yaşamı konusunda “Ne düşünüyorsun?” veya “Bu çocuk kızgın mı?”, “Sence ne düşünüyor?” gibi tahminlerde bulunmasını istemek.

4. Farklı Oyuncaklar:

Değişik oyuncaklar sunmak ve bu materyallerle özgün tasarımlar üretmesine fırsat vermek.

5. Eğer Olursa …:

Dışarıda çimlerin üstüne bir parça ekmek bırakırsak” veya “Büyükannene mektup göndermek istersen” veya “Eğer insanlar uçabilseydi”, “Bütün arkadaşlarına kızsaydın ne olurdu?” gibi sorular sormak.

Üstün Zekalı Bireyler için: BİLSEM

Bilsem Nedir?

Bilsem, Bilim ve Sanat Eğitim Merkezlerinin kısaltılmış ismidir. İlkokullarda sınavla tespit edilen özel yetenekli öğrencilerin örgün eğitim kurumlarındaki eğitimlerini aksatmayacak şekilde bireysel yeteneklerinin farkında olmalarını sağlamak ve sahip oldukları kapasitelerini geliştirerek üst düzeyde kullanmalarını sağlamak amacıyla devlete bağlı olarak açılmış olan özel eğitim kurumlarıdır. Türkiye genelinde her ilde bir bilsem olmakla birlikte nüfus yoğunluğuna göre büyük şehirlerde birden fazla bilsem olabilmektedir.

Nasıl Başvurulur?

Bilim ve Sanat Eğitim Merkezlerine öğrenci seçimi Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından her yıl belirlenen tarihlerde yapılan sınav sonuçlarına göre yapılmaktadır. Bu sınav ilkokul 1., 2. ve 3. sınıf düzeyindeki öğrencilere tablet üzerinde dijital olarak yapılmaktadır. Bu sınava 2017 yılına dek bireysel olarak başvuru yapılamıyordu. Diğer senelerden farklı olarak 2017 – 2018 Eğitim Döneminde veliler, sınav ücretini yatırdıktan sonra sınıf öğretmeninden gözlem formunu doldurmasını talep edebilecek. Aslında dolaylı bir şekilde Bilsem sınavı başvurularının bireysel olarak yapılmasının önü açıldı. Sınava katılacak olan öğrenciler okullarındaki sınıf öğretmenleri tarafından doldurulan “gözlem formu” listesiyle aday gösterilmektedir.

Aday Gösterildikten Sonra Ne Yapmak Gerekir?

Aday gösterilen öğrencilerin tümü grup tarama sınavına (tablet üzerinde yapılan dijital uygulama) girmelidir. Öğrencinin bu sınava ne zaman gireceği il tanılama sınav komisyonu tarafından planlanacak ve öğrencilere randevu verilecektir. Grup tarama uygulaması tüm Türkiye’de tamamlandıktan sonra yetenek alanları bazında sonuçlara göre ülke ortalaması belirlenerek, bireysel değerlendirmeye hak kazanan öğrenciler MEB kurumsal web sitesinden ilan edilecektir. Bireysel değerlendirmeye hak kazanan öğrencilere il tanılama sınav komisyonu tarafından MEBBİS-BİLSEM işlemleri modülü üzerinden randevu verilecektir.

 BİLSEM’de Sınav Sonuçları Nasıl Değerlendiriliyor?

Grup tarama uygulaması aşamasında başarılı olan öğrenciler, bireysel değerlendirmeye alınıyor. Bu değerlendirmeler genel zihinsel, resim ve müzik alanlarında ayrı ayrı yapılıyor. Barajı geçen öğrenciler, BİLSEM’e girmeye hak kazanıyor.

 BİLSEM’de Nasıl Bir Eğitim Programı Uygulanıyor? 

Öğrenciler BİLSEM’e kayıt yaptırdıktan sonra ilk olarak düzeyleri belirleniyor. Ardından beş aşamalı bir eğitim alıyorlar. Eğitimler, uyum (oryantasyon) programı, destek eğitimi programı, bireysel yetenekleri fark ettirme programı, özel yetenekleri geliştirme programı ve proje üretimi/yönetimi programı başlıkları altında veriliyor. 

 BİLSEM’de Eğitimler Hangi Zaman Dilimlerinde Veriliyor?

Bilsem’ lerde eğitim-öğretim; birinci dönem (Eylül-Ocak), ikinci dönem (Şubat-Haziran) ve Temmuz, Ağustos (yaz okulu, öğrenci kampları) aylarını kapsayacak şekilde yılda üç dönem halinde düzenlenir. Öğrenci kayıtlı olduğu örgün eğitim okulunda sabahçı ise öğleden sonra Bilsem’ de, öğlenci ise sabah Bilsem’ de ve tam gün eğitim görüyorsa akşam BİLSEM’ de olacak şekilde eğitime alınır. Her eğitim döneminde devamsızlık süresi eğitim süresinin %30’ unu geçemez. Mazeret göstermeksizin bu süreyi aşan veya programa katılmayan öğrencilerin kaydı silinir.

BİLSEM’e Devam Eden Öğrencilerin Başarısı Nasıl Ölçülüyor?

Bilim ve Sanat Merkezlerinde öğrencilere, akademik başarıyı ölçmeye yönelik herhangi bir işlem uygulanmaz, sınav yapılmaz, ölçme ve değerlendirmelerde puan ya da not kullanılmaz. Uygulanan eğitim programlarının her aşamasında Gözlem Formları kullanılarak izleme ve değerlendirme yapılır ve programın sonunda programı tamamlayan öğrencilere “Program Tamamlama Belgesi” verilir.

BİLSEM, Her Şehirde Bulunuyor Mu?

İlki 1996’da kurulan BİLSEM, Türkiye’nin bütün şehirlerinde var. Hatta nüfusun yoğun olduğu illerde birden fazla merkez bulunuyor.

Üstün Zekalılar İle İlgili Dokümanlar

Üstün Zekalılar İle İlgili Filmler

Can Dostum

Will Hunting genel iq’nun çok çok üzerinde bir zeka seviyesine sahip, MIT’de temizlikçi olarak çalışan genç bir çocuktur. Temizlik yaptığı akşamlardan birinde, bir sınıfın tahtasında yazılı olan bir matematik sorusuna denk gelir. Çözülmesi neredeyse imkansız olan bu problemi rahatlıkla çözen Will, sessizce ortadan kaybolur. Kısa zaman içerisinde problemi yazan profesör tarafından keşfedilen Will bu başarısını diğer sorularda da sürdürecektir. Ancak bir kavga sebebiyle hapis cezasına çarptırılan gencin, bu beladan kurtulabilmek için profesöre ihtiyacı vardır.

Küçük Adam Tate

Fred 7 yaşında, üstün zekaya sahip ve hiç arkadaşı olmayan bir erkek çocuktur. Devlet okulunda okumakta ve dahiyane özellikleri nedeniyle arkadaşları tarafından dışlanmaktadır. Ortalama zekaya sahip, maddi olanakları çok iyi olmayan annesiyle yaşamaktadır. Annesi onun dahi özelliklerinin farkındadır ama ona çeşitli testler uygulanmasını istemez ve normal bir çocukluk geçirmesi istemektedir.

Masum Hamleler

7 yaşındaki Josh Waitzkin, satranca oldukça meraklıdır. Annesi bir gün çocuğundaki bu yeteneği keşfeder ve geliştirmesi için ortam hazırlamaya çalışır. Josh’ın ilgisini başlarda göremeyen babası ise, onun yeteneğini fark edince oldukça şaşırır. Ailesi artık onun daha başarılı olabilmesi için o dönemin ünlü satranç ustasıyla Josh’a ders vermesi için anlaşırlar. Josh, parkta parasına satranç oynayan, teorik alt yapısı fazla olmayan bir sokak satranççısı ile kendine teorik bilgiler veren satranç hocasının eğitiminde gelişimini sürdürmektedir.

Sözcüklerin Gücü

Akeelah Anderson doğal yetenekleri olan Los Angeleslı bir kız çocuğudur. En büyük yeteneği kelimeler ile oynamaktır. Dr. Larabe’nin yönlendirmesiyle ulusal çapta şöhrete kavuşacağı, okullar arası bir turnuvada yükselme sürecine girer. Herkesi derinden etkileyecek olan bu süreç sadece basit bir yarışma değil, insanların birbirine güvenini de tazeleyecek olan benzersiz bir deneyim olacaktır. Matrix film serisinin efsanevi karakteri Morpheus bu defa çok farklı bir rolde karşımıza çıkıyor.

Küçük Dahi

Vitus başka bir gezegenden gelmiş gibidir. Beş yaşındaki bu oğlan duvar gibi sağırdır, mükemmel piyano çalar ve ansiklopedi okumaya bayılır. Anne-babasının geleceği hakkında planlar yapması pek de şaşırtıcı değildir. Onlar Vitus’ün piyanist olmasını ister. Ama küçük dahi, tuhaf büyükbabasının atölyesinde oynamayı tercih eder. Normal bir çocuk olmayı ve uçmayı düşler. Sonunda, herkesi şaşırtan bir hamleyle, hayatının dizginlerini kendi ellerine alıverir… 2006 Oscar’larına İsviçre’nin aday adayı olan bu zekice kurgulanmış, duygusal komedide Mozart, Scarlatti, Liszt, Schumann ve Bach’ın eserleri var; çalan da başroldeki çocuk oyuncu Teo Gheorghiu

Üstün Zekalılar İle İlgili Kitaplar

Üstün Yetenekli Çocukları Anlamak (Faruk Levent)

Bu kitap, üstün yetenekli çocukların özelliklerini ve bu çocukların eğitimini farklı açılardan ortaya koyarak bu alana ilişkin toplumsal farkındalığın oluşmasına katkı sağlamak için yazılmıştır.

Kitabın temel hedef kitlesini; üstün yetenekli çocuğa sahip olan anne-babalar, öğretmenler, üniversite öğrencileri, akademisyenler ve politikacılar oluşturmaktadır.

Kitapta, ilgili literatürde yer alan bilgiler; üstün yetenekli çocukların, öğretmenlerin, anne ve babaların ifadeleriyle desteklenmektedir.

Kitabın içinde cevabını bulabileceğiniz sorulardan bazıları şunlardır:
– Üstün yetenekli çocuklar hangi özelliklere sahiptir?
– Üstün yetenekli çocuklar nasıl fark edilir?
– Türkiye’de üstün yeteneklilerin sayısı kaçtır?
– Üstün yetenekli çocukların ihtiyaçları nelerdir?

Ben Farklıyım (Cheri Fuller)

Öğrenme Özürlü Çocuk Yoktur, Öğrenme Farklılığı Vardır!

Çocuğunuzun öğrenme tarzı, onun parmak izleri kadar özeldir.

Bir sınıfta, tahmin edebileceğinizden çok daha fazla öğrenci, anne-babalarından ve öğretmenlerinden farlı bir öğrenme tarzına sahiptirler. Fakat bu asla çocuğunuzun öğrenme özürlü olduğu anlamına gelmez.

Geçek şu ki, “öğrenme tarzı farklı” öğrenciler, genellikle sınıftaki en zeki ve kabiliyetli öğrenciler arasındadır. Fakat ebeveyn ve öğretmenleri tarafından öğrenme tarzının farkına varılmadığı takdirde nice dahiler okul yıllarında sorunlar yaşamaktadır.

Farklı Olduğumu Biliyordum (Tara Stuart & Audrey Beste)

 Dünyamızda değişik bilinç düzeyleri ile ilgili farkındalığın arttığı bir dönemdeyiz. Bu kitap, yetenekli ve üstün yeteneklilerin yaşadıkları ve sergiledikleri problemlerin kaynağına inerken onların yaratıcılık, duygusallık, duyarlılık, bilinç üstü farkındalık ve sezgilerle dolu iç dünyalarını anlamamızı sağlamaktadır.

Anneler, babalar, veliler, öğretmenler, eğitim uzmanları, psikolojik danışmanlar ve çocuklarla ilgilenen herkes için…

Üstün Zekalı Olarak Büyümek (Barbara Clark)

Bu kitap, okulöncesi dönemden ortaöğretime kadar olan süreçte üstün zekalı çocukların kimler olduğunu, bu çocukların nasıl üstün zekalı olduklarını ve bu çocukların gelişimlerini ve öğrenmelerini destekleyen yöntemleri sizlerin bilgisine sunmaktadır. Sunulan bu bilgiler ile hem anne-babalar hem de eğitimciler, evde ve okulda çocukların zeka ve yeteneklerinin en üst düzeyde gelişimi için yapılması gerekenler konusunda kendilerini daha donanımlı hissedeceklerdir.

Üstün zekalı ve yeteneklilerin eğitimi alanında Amerika Birleşik Devletleri’nde en çok satan kitaplardan biri olan ve alanda uluslararası üne sahip Barabara Clark tarafından yazılan bu kitap, alanda yetkin bir ekibin titiz çalışması sonucu Türkçe’ye kazandırılmıştır. Bu kitap, en güncel araştırma verileri ile desteklenmiş kapsamlı içeriği ile üstün zekalı ve yetenekliler alanındaki derslerde ders kitabı olarak okutulabilecek bir kitaptır.

Üstün Zekalılar İle İlgili Videolar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir